Zmowa przetargowa może przybierać różne formy. Często polega na stosowaniu następujących strategii: składanie ofert pozornych (składanie ofert, których zamawiający nie może przyjąć, aby stworzyć pozory rzeczywistej konkurencji), powstrzymywanie się od składania ofert (tj. wstrzymanie się ze złożeniem oferty lub wycofanie jej w taki sposób, aby przetarg wygrał konkretny przedsiębiorca), rotacja ofert (przedsiębiorcy na zmianę wygrywają przetargi) lub podział rynku (dzielenie rynku i uzgodnienie między przedsiębiorcami, że nie będą konkurować ze sobą w ramach określonych klientów, regionów, postępowań przetargowych czy produktów). Powyższe strategie nie są jedynymi praktykami oraz nie wykluczają się wzajemnie; mogą być stosowane łącznie i w dowolnej kombinacji.
Niektóre czynniki związane z podażą i popytem mogą ułatwiać zmowę. Przykładowo wysoka koncentracja rynku, symetria uczestników rynku, wysokie bariery wejścia lub utrudnione wejście na rynek oraz niski poziom innowacji stanowią czynniki związane z podażą, które mogą ułatwiać tworzenie karteli przetargowych. Czynniki związane z popytem, które ułatwiają powstanie zmowy, obejmują przewidywalny popyt i powtarzające się postępowania przetargowe. Zamawiający powinni znać cechy rynku, na którym dokonują zakupów, oraz zachować szczególną czujność w przypadku wystąpienia czynników sprzyjających powstaniu zmowy.
Zagrożenia związane ze zmową przetargową można ograniczyć poprzez staranne opracowywanie przetargów publicznych. Wytyczne zawierają listę dotyczącą przygotowywania przetargów, która przedstawia szczegółowy opis środków mających pomóc w planowaniu i przeprowadzaniu zamówień publicznych w sposób ograniczający ryzyko wystąpienia zmów przetargowych. Takie środki obejmują zrozumienie rynku i potencjalnych dostawców, przyjęcie prokonkurencyjnych wymogów dotyczących udziału oferentów oraz kryteriów udzielania zamówień, korzystanie z elektronicznych systemów zamówień, a także ostrzeganie oferentów o istnieniu i zakresie kar za udział w zmowie przetargowej.
Konieczne jest zrozumienie oznak świadczących o istnieniu zmowy przetargowej (sygnałów ostrzegawczych), aby można je było zidentyfikować i zgłosić organowi ochrony konkurencji. Porozumienia dotyczące zmowy przetargowej są trudne do wykrycia, ponieważ zazwyczaj są negocjowane w tajemnicy. Wytyczne zawierają listę dotyczącą wykrywania zmów przetargowych, która wskazuje sygnały ostrzegawcze pomagające w identyfikowaniu i zgłaszaniu porozumień dotyczących zmów przetargowych. Sygnały ostrzegawcze obejmują nietypowe schematy składania ofert lub ustalania cen, a także podejrzane działania lub oświadczenia oferentów. W przypadku nabrania uzasadnionych podejrzeń dotyczących zmowy przetargowej zaleca się zgłoszenie sprawy do właściwego organu ochrony konkurencji.
Osoby odpowiedzialne za zamówienia publiczne powinny być świadome wymogów prawa konkurencji w zakresie zamówień publicznych. Pomocne mogą być programy szkoleniowe dla pracowników odpowiedzialnych za zamówienia publiczne dotyczące zmów przetargowych i wykrywania karteli oraz wskazówki dotyczące zwalczania zmów przetargowych zgodnie z niniejszymi Wytycznymi.
Zmowy przetargowe mogą być powiązane z innymi przestępstwami, takimi jak korupcja czy oszustwo. Wymaga to edukowania organów ścigania o wzajemnych kompetencjach oraz utrzymywania ścisłej współpracy.
Organy ochrony konkurencji powinny współpracować, formalnie lub nieformalnie (a najlepiej w obu tych formach) z organami odpowiedzialnymi za zamówienia publiczne oraz innymi organami publicznymi, w celu realizacji zawartej w Rekomendacji zachęty organów ochrony konkurencji do „nawiązania współpracy z organami odpowiedzialnymi za zamówienia i innymi właściwymi organami, takimi jak organy antykorupcyjne i kontrolne oraz prokuratura (w stosownych przypadkach)”. Warto zauważyć, że Wytyczne zawierają rozdział poświęcony znaczeniu relacji międzyinstytucjonalnych, w tym wymianie danych, informacji i doświadczeń, tworzeniu grup roboczych, umożliwianiu wymiany personelu oraz wdrażaniu krajowych lub międzynarodowych instrumentów współpracy.
