Οι δημόσιοι και ιδιωτικοί οργανισμοί συχνά βασίζονται σε διαγωνιστικές διαδικασίες υποβολής προσφορών για την εξασφάλιση των προμηθειών τους. Όταν οι προσφέροντες καταρτίζουν τις προσφορές τους με θεμιτό τρόπο και ανεξαρτησία, η έκβαση των διαγωνισμών διασφαλίζει τη βέλτιστη σχέση ποιότητας/τιμής. Νόθευση διαγωνισμών συμβαίνει όταν οι εταιρείες προβαίνουν σε μυστικές συνεννοήσεις με σκοπό την αύξηση των τιμών ή την υποβάθμιση της ποιότητας των προσφορών τους. Η νόθευση διαγωνισμών προσφορών είναι παράνομη σύμφωνα με το δίκαιο του ανταγωνισμού σε όλα τα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ, ενώ σε πολλά από αυτά συνιστά ποινικό αδίκημα. Πρόκειται για μια πρακτική ιδιαίτερα επιζήμια για τις δημόσιες συμβάσεις, καθώς επηρεάζει τις δημόσιες υπηρεσίες, οδηγεί σε κατασπατάληση δημοσίου χρήματος και μειώνει την εμπιστοσύνη στον δημόσιο τομέα.
Το (2023[1]), το Συμβούλιο του ΟΟΣΑ σε υπουργικό επίπεδο αναθεώρησε τη Σύσταση για την Καταπολέμηση της Νόθευσης Διαγωνισμών στον τομέα των Δημοσίων Συμβάσεων [OECD-LEGAL-0396]. Η Σύσταση αποσκοπεί στην προώθηση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στις δημόσιες συμβάσεις, στη μείωση του κινδύνου νόθευσης διαγωνισμών, στη διευκόλυνση του εντοπισμού παράνομων συμπράξεων νόθευσης διαγωνισμών και στην εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού.
Σύμφωνα με τις οδηγίες του Συμβουλίου, η Επιτροπή Ανταγωνισμού (Competition Committee) του ΟΟΣΑ αναθεώρησε τις Κατευθυντήριες γραμμές για την καταπολέμηση της νόθευσης διαγωνισμών στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων το 2025, αξιοποιώντας τις συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης της Competition Committee του ΟΟΣΑ σχετικά με τις παράνομες συμπράξεις, τις υποθέσεις εφαρμογής του δικαίου και τις πρωτοβουλίες προώθησης του ανταγωνισμού σε χώρες μέλη και μη μέλη του ΟΟΣΑ, καθώς και την εμπειρία της Γραμματείας (Secretariat) της εν λόγω Επιτροπής που αποκτήθηκε μέσω σχεδίων για την καταπολέμηση της νόθευσης διαγωνισμών στις δημόσιες συμβάσεις.
Οι Κατευθυντήριες γραμμές αποσκοπούν στη στήριξη της διαδικασίας προμηθειών και των αρχών ανταγωνισμού για την πρόληψη και τον εντοπισμό της νόθευσης διαγωνισμών. Περιλαμβάνουν γενικές, μη εξαντλητικές αρχές που μπορούν να προσαρμοστούν σε κάθε διαδικασία σύναψης συμβάσεων καθώς και ενότητες που αναφέρονται στις διάφορες μορφές νόθευσης διαγωνισμών και τους μηχανισμούς αντιστάθμισης που μπορούν να χρησιμοποιούν τα καρτέλ. Οι Κατευθυντήριες γραμμές εξηγούν τους δεσμούς μεταξύ της νόθευσης διαγωνισμών και άλλων παράνομων συμπεριφορών και παρουσιάζουν ορισμένες συνθήκες προσφοράς και ζήτησης που μπορούν να διευκολύνουν τις παράνομες συμπράξεις. Το κύριο μέρος τους περιλαμβάνει τους εξής δύο καταλόγους σημείων ελέγχου:
Κατάλογος σημείων ελέγχου για το Σχεδιασμό της Διαδικασίας Υποβολής Προσφορών, όπου περιγράφεται λεπτομερώς μια σειρά μέτρων που συμβάλλουν στον σχεδιασμό και τη διεξαγωγή των διαδικασιών προμήθειας κατά τρόπο που να περιορίζουν τους κινδύνους νόθευσης διαγωνισμών
Κατάλογος σημείων ελέγχου για τον Εντοπισμό Νόθευσης Διαγωνισμών, όπου παρουσιάζονται ορισμένες προειδοποιητικές ενδείξεις που βοηθούν στον εντοπισμό και την αναφορά παράνομων μεθοδεύσεων νόθευσης διαγωνισμών.
Οι Κατευθυντήριες γραμμές καταρτίστηκαν από την Ομάδα Εργασίας 3 (Working Party 3) για θέματα συνεργασίας και εφαρμογής. Στη συνέχεια, συζητήθηκαν, εγκρίθηκαν και αποχαρακτηρίστηκαν από την Επιτροπή, που ασχολείται με θέματα ανταγωνισμού, του ΟΟΣΑ στις 19 Ιουνίου 2025.
Οι κατευθυντήριες γραμμές εκπονήθηκαν από τη Δέσποινα Παχνού, με την υποστήριξη του Eduardo Mangada Real de Asúa και τις πολύτιμες παρατηρήσεις των Ori Schwartz και Antonio Capobianco της Διεύθυνσης Ανταγωνισμού του ΟΟΣΑ (OECD Competition Division). Οι κατευθυντήριες γραμμές επωφελήθηκαν από τη διαβούλευση με την Επιτροπή Δημόσιας Διακυβέρνησης του ΟΟΣΑ μέσω της ομάδας εργασίας της που αποτελείται από κορυφαίους επαγγελματίες στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων (Working Party of Leading Practitioners in Public Procurement) καθώς και από τις εισηγήσεις μελών της Διεύθυνσης Υποδομών και Δημοσίων Συμβάσεων του ΟΟΣΑ (OECD Infrastructure and Public Procurement Division). Τη δημοσίευση του παρόντος εγγράφου επιμελήθηκε η Erica Agostinho.