Në vitin 2024, pesë sisteme arsimore në Ballkanin Perëndimor, Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia, morën pjesë në Anketën Ndërkombëtare për Mësimdhënien dhe të Nxënit (TALIS) të OECD-së. TALIS mbledh informacion nga mësuesit dhe drejtorët e shkollave rreth jetës së tyre profesionale. Ky panel kontrolli paraqet gjetjet kryesore nga ata që punojnë në arsimin e mesëm të ulët. Paneli i kontrollit është zhvilluar me mbështetjen financiare të Komisionit Evropian. Kjo faqe kryesore ofron një pasqyrë rajonale; përdorni skedat për të eksploruar gjetjet për secilin sistem arsimor.
TALIS 2024 në Ballkanin Perëndimor
Ky panel kontrolli paraqet gjetjet kryesore nga Anketa Ndërkombëtare e OECD-së për Mësimdhënien dhe të Nxënit (TALIS) 2024 për pesë sisteme të Ballkanit Perëndimor: Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia. Përdoruesit mund të eksplorojnë analiza rajonale dhe specifike për secilin sistem, të bazuara në vetëraportimet e mësuesve dhe drejtorët e shkollave.
Dashboard
Share
Facebook
Twitter
LinkedIn
Vështrim i përgjithshëm
Mësuesit në Ballkanin Perëndimor
Numri i përgjithshëm i mësuesve mbetet përgjithësisht i qëndrueshëm në Ballkanin Perëndimor, pa mungesa të theksuara të mësuesve të kualifikuar sipas raportimeve të drejtorëve të shkollave, me përjashtim të Malit të Zi. Megjithatë, ka mungesa në disa role më të specializuara, veçanërisht për mbështetjen e nxënësve me nevoja të veçanta arsimore (NVA). Për më tepër, në të gjithë rajonin menaxhimi i fuqisë punëtore po bëhet gjithnjë e më kompleks teksa popullata e nxënësve po zvogëlohet, veçanërisht në Shqipëri, Maqedoninë e Veriut dhe Serbi.
Mësuesit në Ballkanin Perëndimor raportojnë motivim të fortë profesional, krahasuar me vendet e Bashkimit Evropian (BE) dhe OECD-së. Mesatarisht, në të pesë sistemet, 83% e mësuesve raportuan se mësimdhënia ka qenë zgjedhja e tyre e parë për karrierën. Megjithatë, po shfaqen gjithnjë e më shumë risqe të mbajtjes në punë. Në Mal të Zi dhe Serbi, mbi një e katërta e të gjithë mësuesve raportojnë se synojnë të largohen nga profesioni brenda pesë viteve të ardhshme, dhe se në të gjithë rajonin, një përqindje më e lartë e mësuesve me përvojë raportojnë se puna ndikon negativisht në mirëqenien e tyre. Ndërkohë, në të pesë sistemet, mësuesit e rinj ose fillestarë kanë më shumë gjasa të punojnë në mjedise më komplekse dhe me kontrata më pak të qëndrueshme, gjë që mund ta bëjë profesionin gjithnjë e më pak tërheqës.
Praktikat e mësimdhënies me në qendër nxënësin në Ballkanin Perëndimor
Për të përmirësuar angazhimin dhe rezultatet e nxënësve, në Ballkanin Perëndimor është promovuar mësimdhënia me në qendër nxënësin. Kjo kërkon që mësuesit të përshtatin mësimdhënien për të mbështetur zhvillimin e secilit nxënës.
Mësuesit në të gjithë rajonin raportojnë përdorim të shpeshtë të praktikave përshtatëse, duke përdorur mjete digjitale dhe inteligjencën artificiale. Po ashtu, ata raportojnë vetëbesim të lartë në këto praktika dhe disa nevoja të zhvillimit profesional të lidhura me identitetin. Megjithatë, shumë nxënës në këto sisteme nuk arrijnë nivelet e pritshme të të nxënit, sipas vlerësimeve ndërkombëtare, duke sugjeruar se efektshmëria e këtyre praktikave mund të përmirësohet.
Vetëbesimi i mësuesve është më i ulët gjatë zbatimit të praktikave gjithëpërfshirëse në klasa, veçanërisht gjatë mbështetjes së nxënësve me NVA ose prejardhje diverse gjuhësore apo kulturore. Po ashtu, në përgjithësi, ata e vlerësojnë arsimin fillestar të mësuesve si më pak të efektshëm në përgatitjen e tyre për këto praktika. Kur TALIS u kërkoi mësuesve të identifikonin fushat ku kanë nevojë të lartë për zhvillim profesional, mbështetja e nxënësve me nevoja të veçanta arsimore u rendit ndër 3 temat kryesore nga 15 temat e propozuara në të 5 sistemet e Ballkanit Perëndimor.
Mbështetja për mësuesit në Ballkanin Perëndimor për të përmirësuar praktikën e tyre
Shumica e mësuesve në rajon raportojnë se kanë akses në programe të induksionit dhe mentorimit në shkollën e tyre. Megjithatë, të dhënat tregojnë se programet e induksionit priren të fokusohen më shumë në mbikëqyrje dhe udhëzim sesa në përmirësimin e praktikës nëpërmjet vëzhgimit ose mësimdhënies në ekip, për shembull. Ndërkohë, pjesëmarrja në mentorim është e ulët në të gjithë Ballkanin Perëndimor dhe, ndryshe nga shumë sisteme arsimore që marrin pjesë në TALIS, nuk lidhet me rritje të vetëbesimit në mësimdhënie te të mentoruarit.
Të pesta sistemet kanë kërkesa formale të të nxënit profesional me pjesëmarrje pothuajse universale, përveçse në Kosovë. Por ndikimi i perceptuar ndryshon shumë: 96% e mësuesve në Shqipëri raportuan se formimi profesional që kishin marrë në 12 muajt para TALIS kishte pasur ndikim pozitiv në mësimdhënien e tyre, krahasuar me 43% në Serbi. Për më tepër, ndonëse mësuesit raportojnë se bashkëpunojnë rregullisht në aktivitete që lidhen me detyrat e përditshme, të tilla si diskutimi i ecurisë së nxënësve ose shkëmbimi i materialeve, ata kanë më pak gjasa të marrin pjesë në bashkëpunime për të përmirësuar mësimdhënien, si vëzhgimi nga kolegët, mësimdhënia e përbashkët ose të nxënit profesional.
Vlerësimi i performancës së mësuesve është një praktikë e përhapur në rajon. Shpesh, ai pasohet nga mbështetja e zhvillimit dhe mbi 95% e mësuesve raportojnë se, kohët e fundit, kanë marrë reagime për mësimdhënien e tyre. Ata zakonisht e vlerësojnë këtë reagim pozitivisht, veçanërisht ata që janë në fillim të karrierës së tyre. Megjithatë, reagimet për praktikat e përgjithshme të mësimdhënies, si menaxhimi i klasës dhe pedagogjia e lëndës, zakonisht perceptohen si më të dobishme sesa ato për tema specifike, si mbështetja e nxënësve me NVA.
Pika udhëzuese për përmirësimin e politikave dhe praktikave të mësuesve në rajon
Bazuar tek analiza e të dhënave të TALIS 2024 dhe studimi i politikave, dalin në pah katër tema kryesore politikash ku politikëbërësit e Ballkanit Perëndimor duhet të përqendrohen, për të përmirësuar politikat dhe praktikat e mësuesve:
1. Të ndihmohen mësuesit të identifikojnë dhe t'i përgjigjen më mirë nevojave të të nxënit të të gjithë nxënësve. Mund të përfshihet vijimi i përmirësimit të praktikave të vlerësimit formues, që përcaktojnë rregullisht nevojat e të nxënit të nxënësve për të orientuar mësimdhënien, dhe rritjen e identifikimit të nevojave specifike të nxënësve, duke përfshirë nxënësit me NVA.
2. Të ngrihen kapacitetet e mësuesve për të mbështetur nxënësit me nevoja specifike ose me prejardhje të ndryshme gjuhësore dhe kulturore. Këtu mund të përfshihet zgjerimi i ofrimit të trajnimit për mësuesit praktikantë dhe ata në detyrë se si t'i mbështesin këta nxënës dhe shfrytëzimi i mëtejshëm i ekspertizës së specializuar brenda sistemit për të ofruar mbështetje më të fortë profesionale dhe mësimore në shkolla.
3. Të përmirësohet mbështetja ndaj mësimdhënies për praktikantët dhe mësuesit fillestarë duke forcuar orientimin praktik të induksionit fillestar dhe fokusuar induksionin në punë në përmirësimin e praktikës në klasë.
4. Të sigurohet që të nxënit profesional i angazhon mësuesit në përmirësimin e praktikës së tyre gjatë gjithë karrierës dhe mbështet mirëqenien e tyre, duke promovuar të nxënit e orientuar nga praktika në shkollë dhe përmirësimin e të kuptuarit të nevojave zhvillimore të mësuesve në nivel individi, shkolle dhe sistemi.