ТАЛИС 2024 во Западен Балкан

Недостигот од наставници во Србија генерално е ограничен, освен кога станува збор за наставници со компетенции за поддршка на ученици со посебни образовни потреби: околу една третина од наставниците работат во училишта чии директори пријавуваат вакви дефицити.

Наставниците во Србија постојано пријавуваат најниски нивоа на задоволство од работата во регионот, а само мал дел се согласуваат дека наставничката професија е ценета од општеството. Задоволството се чини дека се намалува со возраста и искуството, а постарите наставници имаат поголема веројатност да пријават негативни влијанија врз нивната благосостојба. 

Можеби како резултат на тоа, наставниците во Србија имаат поголема веројатност отколку во соседните системи да пријават намера да ја напуштат професијата, вклучувајќи речиси една четвртина од оние на возраст под 30 години. Нестабилноста на договорите може да придонесе за ова: младите наставници имаат многу поголема веројатност да бидат вработени со договори на определено време или со пократко работно време.

Во Србија, околу еден од четири наставници работи во училиште каде што повеќе од 10% од учениците се од малцинско потекло, иако помал број пријавуваат дека учениците имаат јазични потешкотии. Нешто повеќе од 10% предаваат во училишта со висок процент на ученици со посебни образовни потреби. Наставниците обично сметаат дека нивното првично образование помалку добро ги подготвило за поддршка на учениците со овие поконкретни потреби во споредба со предметната настава.

Наставниците често применуваат адаптивни наставни практики, а употребата на дигитални алатки за оваа намена е почеста отколку во соседните системи. Сепак, довербата на наставниците во спроведувањето на ваквите практики и на оние што ги поддржуваат учениците со поконкретни потреби е помала во Србија отколку на други места во регионот, а побарувачката за поврзано професионално усовршување е висока. 

Голем дел од наставниците пријавуваат дека учествувале во вовед во работата во нивното сегашно училиште, а тоа е поврзано со позитивно зголемување на пријавеното исполнување на целите на часот. Во меѓувреме, 91% од наставниците работат во училиште кое нуди менторство, но, како и во соседните системи, учеството е многу ниско, само 6% и не е поврзано со зголемување на самодовербата во наставата. 

Учеството во професионалниот развој е речиси универзално, но помалку од половина од наставниците во Србија известуваат дека тоа влијаело врз нивната настава. Уделот е уште помал кај постарите, поискусни наставници. Тие го гледаат недостатокот на релевантност и стимулации како клучни пречки за професионално учење. 

За разлика од соседните системи, професионалната соработка во Србија е повеќе фокусирана на набљудување од страна на врсници и заедничко учење отколку на размена на информации и материјали.  На пример, повеќе од 85% од наставниците известуваат дека учествуваат во тимска настава или ги набљудуваат своите колеги како предаваат.